De duizendpoot is een van de meest miskende beestjes die je in de natuur kunt tegenkomen. Iedereen kent de naam, maar de meeste mensen weten niet veel meer dan dat het een lang, kriebelend dier is met veel poten. En dan zit zelfs die aanname er al naast. Want duizend poten? Die heeft dit beest bij lange na niet. De werkelijkheid is een stuk interessanter dan de naam doet vermoeden.
Hoeveel poten heeft dit beestje echt
Het lichaam van een duizendpoot bestaat uit segmenten, en aan elk segment zit één paar poten. De soorten die je in Nederland in de tuin of onder een steen tegenkomt, hebben meestal tussen de vijftien en eenentwintig segmenten. Dat betekent dus dertig tot tweeënveertig poten in totaal. Zelfs de grootste soorten ter wereld komen niet in de buurt van duizend. De soort met de meeste poten ooit geregistreerd is Eumillipes persephone, een ondergronds levend worm achtig beest dat in Australië werd ontdekt. Dat exemplaar had 1306 poten, wat het enige dier is dat de duizend daadwerkelijk overtreft. Alle andere soorten blijven ruim onder dat getal.
Waar leeft de duizendpoot en wat eet hij
Duizendpoten houden van vochtige, donkere plekken. Je vindt ze onder stenen, in rottend hout, tussen dode bladeren of in de bodem van een tuin. Ze zijn nachtactief en vermijden droogte zoveel mogelijk, omdat ze vocht verliezen via hun huid. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, zijn deze geleedpotigen echte roofdieren. Ze jagen op kleine insecten, wormen en andere ongewervelde diertjes. Daarvoor gebruiken ze hun gifklaauwen, die net achter de kop zitten. Met die klaauwen verlammen ze hun prooi voordat ze die opeten. Ze zijn dus allesbehalve onschuldig, al vormen ze voor mensen nauwelijks een gevaar. Alleen grote, tropische soorten kunnen een pijnlijke beet geven.
Hoe ziet de levenscyclus van een duizendpoot eruit
Na de paring legt het vrouwtje haar eitjes in de grond of onder rottend materiaal. Bij sommige soorten bewaakt ze de eitjes actief door er omheen te kruipen en ze schoon te houden. Jonge duizendpoten komen uit het ei met al een deel van hun segmenten, maar groeien tijdens hun leven nog verder door. Bij elke vervelling komen er nieuwe segmenten bij, en dus ook meer poten. Dit proces heet anamorfose. Duizendpoten kunnen meerdere jaren oud worden, wat voor een klein geleedpotig dier vrij lang is. De levensduur verschilt per soort, maar sommige exemplaren leven wel vijf tot zeven jaar.
Duizendpoten versus miljoenpoten: niet hetzelfde
Veel mensen halen duizendpoten en miljoenpoten door elkaar, maar het zijn twee heel verschillende groepen dieren. Miljoenpoten, ook wel diplopoden genoemd, hebben per segment twee paar poten in plaats van één. Ze bewegen langzamer, eten voornamelijk rottend plantenmateriaal en hebben geen gifklaauwen. Een duizendpoot is slanker en beweegt een stuk sneller. Nog een opvallend verschil: miljoenpoten rollen zich op als ze zich bedreigd voelen, terwijl duizendpoten juist snel vluchten. Beide dieren leven in vergelijkbare omgevingen, maar hun gedrag en dieet zijn dus compleet anders. Wie goed kijkt, ziet ook meteen het verschil in lichaamsbouw.
Veelgestelde vragen
Zijn duizendpoten gevaarlijk voor mensen?
De meeste duizendpoten die in Nederland voorkomen, zijn niet gevaarlijk voor mensen. Ze kunnen bijten als ze zich bedreigd voelen, maar de beet veroorzaakt hooguit een kleine rode plek. Grote tropische soorten kunnen pijnlijker bijten en soms een allergische reactie veroorzaken, maar die kom je in de Nederlandse natuur niet tegen.
Waarom kom ik duizendpoten binnen in mijn huis tegen?
Duizendpoten komen het huis binnen op zoek naar vocht en prooi. Ze worden aangetrokken door vochtige ruimtes zoals kelders, badkamers en ruimtes onder de vloer. Als je een duizendpoot binnenshuis ziet, is dat vaak een teken dat er ook andere kleine insecten aanwezig zijn waar hij op jaagt.
Wat is het verschil tussen een duizendpoot en een miljoenpoot?
Een duizendpoot heeft per lichaamssegment één paar poten en is een roofdier met gifklaauwen. Een miljoenpoot heeft per segment twee paar poten, beweegt langzamer en eet voornamelijk rottend plantenmateriaal. Miljoenpoten rollen zich op bij gevaar, terwijl duizendpoten snel wegvluchten.
Hebben duizendpoten ogen?
Sommige soorten duizendpoten hebben eenvoudige ogen, maar hun zicht is over het algemeen slecht. Ze oriënteren zich vooral op gevoel en chemische signalen. Er zijn ook soorten die volledig blind zijn, met name de soorten die diep in de grond leven.
Geef een reactie