De wisselende datum van Pasen uitgelegd

Pasen begint met de lente en de volle maan

De datum van Pasen is niet zomaar gekozen. Er is een duidelijke afspraak over wanneer Pasen gevierd wordt. Het feest valt altijd op de eerste zondag na de eerste volle maan na het begin van de lente. De lente begint elk jaar op 21 maart. Vooral de volle maan speelt hier een grote rol. Hierdoor kan de datum van Pasen tussen 22 maart en 25 april liggen. In sommige jaren is het al vroeg in het voorjaar, in andere jaren juist wat later. Dit systeem heeft te maken met oude tradities uit vroegere tijden, toen de stand van de maan belangrijk was voor veel feesten en rituelen.

Kerkelijke afspraken bepalen de datum

De manier waarop de datum van Pasen wordt vastgesteld, is afgesproken door kerken lang geleden. Zowel de katholieke als protestantse kerken gebruiken de zogenaamde “kerkelijke maan”. Deze manier van rekenen met de maan is niet altijd gelijk aan de echte stand van de maan, zoals je die aan de hemel zou zien. Dit zorgt ervoor dat Pasen soms net op een andere dag valt dan je verwacht. De kerken wilden vroeger dat iedereen in het algemeen op dezelfde dag Pasen zou vieren. Daarom kozen zij voor een vaste methode, zodat het feest geen verschillende data zou hebben in verschillende regio’s. Toch zijn er nog kleine verschillen. Bijvoorbeeld bij het Orthodoxe Pasen, dat op een andere kalender is gebaseerd en dus soms niet gelijk valt met het Westerse Pasen.

Waarom deze methode is gekozen

De manier waarop Pasen wordt gepland, heeft te maken met de oorsprong van het feest. Pasen was oorspronkelijk verbonden aan het Joodse Pesach, dat ook aan de hand van de maan wordt bepaald. In de vroege kerk werd besloten om niet precies dezelfde datum te kiezen, maar wel een methode die naar de lente en de maan keek. Op deze manier werd het feest losgekoppeld van elk vast moment, en kreeg Pasen ieder jaar een eigen plek in het voorjaar. Dit had ook te maken met de wens om het feest altijd op een zondag te vieren, de dag waarop volgens christenen Jezus uit de dood is opgestaan. Zo is een ingewikkeld, maar logisch systeem ontstaan, waarbij natuur en geloof samenkomen.

De invloed van Pasen op andere feestdagen

De veranderlijke datum van Pasen heeft gevolgen voor andere christelijke feestdagen. Hemelvaart vindt altijd veertig dagen na Pasen plaats, en Pinksteren tien dagen na Hemelvaart. Als Pasen vroeg valt, vallen deze feesten dus ook vroeg. Valt Pasen laat, dan schuiven Hemelvaart en Pinksteren ook naar de zomer op. Hierdoor moeten scholen, bedrijven en organisaties elk jaar goed kijken wanneer de feestdagen precies zijn. Het geeft een bijzondere draai aan de kalender, die in Nederland en veel andere landen nog steeds invloed heeft op vakanties en vrije dagen.

Anders dan andere feestdagen

De meeste feestdagen staan altijd op een vaste datum, zoals Kerstmis op 25 december of Koningsdag op 27 april. Pasen is daarin bijzonder, omdat het elk jaar verschilt. Dit heeft als voordeel dat de kalender elk jaar een beetje verandert en sommige jaren vroeg of juist laat een paar vrije dagen in het vooruitzicht staan. Voor sommige mensen is dit handig, voor anderen juist lastig, bijvoorbeeld bij het plannen van vakanties. Toch hoort deze afwisseling bij Pasen en maakt het feest weer een beetje extra speciaal.

Meest gestelde vragen over de datum van Pasen

• Waarom kan Pasen soms in maart en soms in april zijn?

  Pasen valt op de eerste zondag na de eerste volle maan na de lente. Omdat de volle maan elk jaar op een andere datum is, verschuift Pasen telkens tussen 22 maart en 25 april.

• Wat is het verschil tussen Westers en Orthodox Pasen?

  Het Westers Pasen volgt de Gregoriaanse kalender en de kerkelijke regels die in West-Europa zijn afgesproken. Orthodox Pasen gebruikt de Juliaanse kalender en kan daardoor op een andere dag vallen.

• Waarom is Pasen altijd op een zondag?

  Pasen wordt op zondag gevierd, omdat dit volgens het christelijke geloof de dag is waarop Jezus uit de dood opgestaan. Daarom is gekozen voor een vaste dag in de week, ongeacht de datum.

• Heeft de stand van de maan altijd invloed op christelijke feesten?

  Niet alle christelijke feestdagen hangen samen met de maan. Pasen en daaraan verbonden feesten als Hemelvaart en Pinksteren wel, maar Kerstmis bijvoorbeeld niet.

• Valt Hemelvaart altijd op dezelfde dag van de week als Pasen?

  Hemelvaart is altijd op een donderdag, veertig dagen na Pasen. Hierdoor verschuift de datum met die van Pasen mee.